የህገ ወጡ ህወሓት የቀውስ ጉዞ፡ ከተሳሳተ የትርክት ትግል እስከ ወቅታዊው የሞት አፋፍ

የህገ ወጡ ህወሓት የፖለቲካ አካሄድ በኢትዮጵያ ዘመናዊ ታሪክ ውስጥ ትልቅ ጠባሳ ያኖረ ሆኗል።

ድርጅቱ በረሃ ከነበረበት ጊዜ ጀምሮ የትግራይን ህዝብ የትግሉ መሰረት በማድረግ የተጓዘ ቢሆንም፣ የተከተላቸው ስልቶች እና የወሰናቸው ውሳኔዎች በሀገሪቱ የረጅም ጊዜ ጥቅም ላይ ያሳደሩት ተፅዕኖ ከፍተኛ ነው።

በተለይም ከኢፌዴሪ ምስረታ፣ ከባህር በር ጥያቄ እና ከሀብት ክፍፍል ጋር ተያይዞ በድርጅቱ ላይ የሚነሱት ወቀሳዎች በርካታ ናቸው።

ህገ ወጡ ህወሓት በረሃ እያለ የትግራይን ህዝብ ለትግል ለማንቀሳቀስ የተጠቀመበት ዋነኛው መታገያ የተሳሳተ የመበደል እና የጭቆና ትርክት እንደነበር ታሪክ ያሳያል። ይህ ትርክት ህዝቡን ለረጅም መራራ ትግል ያዘጋጀ ቢሆንም፣ ድርጅቱ ስልጣን በያዘበት ዋዜማ ከሌሎች የትጥቅ ትግል ሃይሎች ጋር የነበረው የበረሃ ስምምነት ግን በሀገሪቱ ላይ ታሪካዊ ጠባሳ ጥሎ አልፏል። ደርግ ሲወድቅ የተደረጉት ስምምነቶች ኢትዮጵያ የቀይ ባህር በሯን እንድታጣ እና ታሪካዊ የባህር በር አልባ ሀገር እንድትሆን ምክንያት ሆነዋል። ይህ ውሳኔ በወቅቱም ሆነ አሁን በሀገሪቱ የኢኮኖሚ እና የሉዓላዊነት ደህንነት ላይ ከባድ ዋጋ እያስከፈለ ይገኛል።

የህገ ወጡ ህወሓት መራሹ ኢህአዴግ በሀገሪቱ ለ27 ዓመታት በስልጣን ላይ በቆየበት ወቅት፣ በትግራይ ስም የሚነግዱ ጥቂት የድርጅቱ መሪዎች እና ባለስልጣናት የግል ኪሳቸውን ሲያደልቡ እና ከፍተኛ ሀብት ሲያከማቹ እንደነበር የብዙዎች ትችት ነው። በተቃራኒው ግን፣ ለትግራይ ህዝብ የተደረገ አንዳች የተለየ የኑሮ ለውጥ ወይም ዘላቂ ልማት እንዳልነበረ ሀቅ ነው። ይልቁንም አብዛኛው የትግራይ ህዝብ በተመሳሳይ የድህነት እና የግብርና ህይወት ውስጥ እንዲቆይ መደረጉ፣ የድርጅቱ ትግል ለህዝብ ሳይሆን ለጥቂት የቡድን መሪዎች ጥቅም የቆመ እንደነበር ማሳያ ተደርጎ ይወሰዳል።

ከለውጡ በኋላ በነበሩት ዓመታት እና በተለይም በቅርብ ጊዜያት፣ ድርጅቱ የትግራይን ህዝብ እንደ መከለያ በመጠቀም ህገ ወጥ ተግባራትን ሲፈጽምና የገዛ ሀገሩን ሲወጋ ቆይቷል። የመጀመሪያው ግጭት በፕሪቶሪያው የሰላም ስምምነት ቢጠናቀቅም ቡድኑ አሁንም መጥፎ ልምምዱን አላቋረጠም፡፡ የሀገሪቱን ሰላም ለማናጋት ከታሪካዊ የውጭ ጠላቶች ጋር ጭምር በመቧደን ለሌላ ጦርነትና ግጭትም እየተዘጋጀ መሆኑ፣ ህዝቡን ለበለጠ መከራ እና ስቃይ የሚዳርግ አደገኛ አካሄድ ላይ ይገኛል፡፡ ይህ አካሄድ የትግራይን ህዝብ ከሌላው የኢትዮጵያ ወንድም ህዝብ ጋር ለመነጠል የሚደረግ ጥረት ነው።

በአጠቃላይ የህገ ወጡ ህወሓት የፖለቲካ ጉዞ ከበረሃው የተሳሳተ የትርክት ትግል ጀምሮ የሀገሪቱን የባህር በር እስከማሳጣት፣ በስልጣን ዘመኑም የህዝብን ስም ለጥቂቶች ብልጽግና እስከመጠቀም የደረሰ ነው። በአሁኑ ወቅትም ድርጅቱ የሚከተለው የክህደት እና የጦርነት ዝግጅት፣ የትግራይን ህዝብ መልሶ ለከፋ መከራ የሚያጋልጥ ነው። ስለሆነም የትግራይ ህዝብ የዚህ የጥፋት ኃይል መጠለያ ከመሆን ወጥቶ፣ ከሌላው የኢትዮጵያ ህዝብ ጋር በመሆን የሀገሪቱን ሰላምና አንድነት ለማስከበር በጋራ ሊቆም ይገባል።