Finfinnee, Hagayya 6, 2018(FMC)- Dinagdee cimaa ijaaruun mootummaa qofaan hinraawwatamu jedhan Pireezidaantiin Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Shimallis Abdiisaan.
Obbo Shimallis Abdiisaa ergaa miidiyaa hawaasummaa isaaniin dabarsaniin, Riifoormiin karaa โ๐ข๐ฟ๐ผ๐บ๐ถ๐ฎ ๐ฆ๐ผ๐๐ฒ๐ฟ๐ฒ๐ถ๐ด๐ป ๐๐๐ป๐ฑโ taasifne dandeettii caasawaa horataalee mootummaa guddisuun dhaabbilee faayinaansii walitti hidhamiinsa qaban uumuu keessatti tarkaanfii tarsiimaโaa ture jedhan.
Guutuun ergaa isaanii akka itti aanutti dhiyaateera.
๐๐๐๐ง๐ค๐ข๐ข ๐๐ข๐ข๐ง๐ช๐๐: ๐๐ฎโ๐๐ ๐
๐๐๐ฒ๐ข๐ง๐๐๐ง๐ฌ๐ข๐ข ๐๐ซ๐ซ๐ ๐๐๐ซ๐ ๐๐ฎ๐ฆ๐ง๐ ๐๐ข๐ง๐๐ ๐๐๐๐ญ๐ญ๐ข
Dinagdee cimaa ijaaruun mootummaa qofaan hinraawwatamu. Ceโumsi dinagdee dhaabbilee dinagdee ummata baldhaa sochii oomishaa, invastimantiifi kalaqaa keessa galchan barbaada.
Hoggansi Jijjiiramaa galmoota qabsoo dinagdee ummata Oromoo milkeessuuf utubaalee kaaโe keessaa, dhaabbilee warraaqsa dinagdee hoโisan ijaaruufi ummata baldhaa sochii dinagdee qabatamaa keessa galchuun bakka olaanaa qabu. Baankiin Siinqee, waggoota muraasa keessatti, gahee kana yaadarraa gara qabatamaatti jijjiiruu keessatti tarkaanfii muldhatu taasisee jira.
Sirni faayinaansii biyya keenyaa yeroo dheeraaf namoota galii xiqqaa qaban, qoteefi horsiisee bultoota, dargaggoota, dhaweeyyiifi intarpiraayizoota xixiqqaa bira gahuurratti daran daangaโaa ture. Daangaa kana cabsuun faayinaansii gara hawaasa baldhaatti dhiyeessuu keessatti Baankiin Siinqee adda durummaan sochoโaa jira.
Hanga yoonatti, liqii waliigalaa Birrii ๐๐ถ๐น. ๐ญ๐ฎ๐ณ.๐ญ ol taโu ๐น๐ฎ๐บ๐บ๐ถ๐ถ๐น๐ฒ๐ฒ ๐ธ๐๐บ๐ฎ ๐ต๐ฌ๐ฌโtti dhiyaatan biraan gaheera. Tajaajila dijitaalaa โ๐ช๐ฎ๐ฏ๐ถ๐ถโ qofaan liqii Birrii ๐๐ถ๐น. ๐ด.๐ฏ ๐ผ๐น dhiyeessuun namoota ๐ ๐ถ๐น. ๐ญ.๐ฒ ๐ผ๐น taโan bira qaqqabeera. Lakkoofsi kun baldhina hojii baankii qofa osoo hintaane, baldhina namoota daawwatummaa irraa gara hirmaattummaa sirna dinagdeetti ceesisaa jiru agarsiisa.
Faayinaansiin qoteefi horsiisee bulaa bira yemmuu gahu, liqii qofa miti. Dandeettii oomishtummaa uuma. Dhaweessi ykn dargaggeessi yemmuu kaappitaala argatu, dandeettii isaa gara hojii qabatamaatti, yaada isaa gara intarpiraayiziitti jijjiira.
Intarpiraayizoonni xixiqqaan yemmuu deeggarsa faayinaansii argatan, carraan hojii uumaniifi galiin argamsiisan nibabaldhata. Kanaaf, gahee Baankii Siinqee lakkoofsa maamiltootaa ykn baayโina liqii kenneen qofa osoo hintaane, sadarkaa qabbabummaa faayinaansii gara dandeettii oomishtummaafi jireenya fooyyaโaatti jijjiiraa jiruun madaalamuu qaba.
Guddinni Baankichaa gama birootiinis buโuura cimaa qabachaa jira. Bara bajataa 2018 qofa buโaa waliigalaa โpiroovizyiniiโ dura Birrii ๐๐ถ๐น. ๐ญ๐ฌ.๐ณ galmeessiseera. Qusannoon maamiltootaa Birrii ๐๐ถ๐น. ๐ญ๐ณ๐ด.๐ญ gaheera; qabeenyi waliigalaa Baankichaa Birrii ๐๐ถ๐น. ๐ฎ๐ญ๐ฒ.๐ฎโtti guddateera; kaappitaalli waliigalaas Birrii ๐๐ถ๐น. ๐ฎ๐ฏ.๐ญ gaheera.
Ragaan kun guddina hojii Baankii Siinqee qofa osoo hintaane, humna namaa dandeettii faayinaansii isaa cimsuuf isa dandeessisu horachaa akka jiru agarsiisa.
Haataโu malee, milkaaโinni dhumaa Baankii Siinqee buโaa faayinaansiifi guddina qabeenyaa qofaan hinmadaalamu. Guddinni faayinaansii sun gara humna oomishtummaatti, humni oomishtummaa gara invastimantiitti, invastimantiin gara carraa hojiifi galiitti, carraan hojiifi galiin ammoo gara fooyyaโiinsa jireenya hawaasaatti jijjiiramuu qabu.
Kanaaf, milkaaโinni dhugaa Baankichaa danqaa faayinaansii cabsuun hawaasa galii gadi aanaafi carraa dinagdee muraasa qaban sochii dinagdee qabatamaa keessa galchuu, qoteefi horsiisee bulaa gara invastimantiitti ceesisuu, dargaggoonnifi dhaweeyyiin yaadaafi ogummaa isaanii gara intarpiraayiziitti akka jijjiiran tajaajila faayinaansii mijataa uumuufi, hundaa ol, faayinaansii gara oomishtummaatti jijjiiruun jireenya hawaasaa qabatamaan fooyyeessuudha.
Kanaaf, tarkaanfiin ittaanu guddina qabeenya Baankichaa qofa osoo hintaane, qulqullina yaaโina kaappitaalaa irratti xiyyeeffachuu qaba. Gama tokkoon qabeenyi Baankichaa gara dameewwan oomishtummaa olaanaa qabanitti: qonnaa, intarpiraayizii qonnaafi kurfeessa omishaalee qonnaa irraa hanga industirii, tajaajila, teknoolojiifi intarpiraayizoota dhaloota haaraatti sirnaan yaaโuu qaba.
Gama birootiin sirna faayinaansii kalaqaafi teknoolojii dijitaalaa irratti hundaaโe diriirsuun tajaajila saffisaa, salphaafi qaqqabamaa babaldhisuun barbaachisaadha. Baankiin Siinqee guddachaa akkuma jiru, guddina isaa humna dinagdee ummataa taasisuu irratti caalaatti cichuu qaba.
Gama kanaan, riifoormiin karaa ๐ข๐ฟ๐ผ๐บ๐ถ๐ฎ ๐ฆ๐ผ๐๐ฒ๐ฟ๐ฒ๐ถ๐ด๐ป ๐๐๐ป๐ฑ taasifne dandeettii caasawaa horataalee mootummaa guddisuun dhaabbilee faayinaansii walitti hidhamiinsa qaban uumuu keessatti tarkaanfii tarsiimaโaa ture. ๐๐ฎ๐ฟ๐ฒ๐ฒ ๐ฆ๐ถ๐ถ๐ป๐พ๐ฒ๐ฒ jalatti ๐๐ฎ๐ฎ๐ป๐ธ๐ถ๐ถ ๐ฆ๐ถ๐ถ๐ป๐พ๐ฒ๐ฒ, ๐๐ถ๐ถ๐๐ถ๐ถ ๐ฆ๐ถ๐ถ๐ป๐พ๐ฒ๐ฒ, ๐๐ป๐๐ต๐๐ฟ๐ฎ๐ฎ๐ป๐๐ถ๐ถ ๐ฆ๐ถ๐ถ๐ป๐พ๐ฒ๐ฒ๐ณ๐ถ ๐๐ฎ๐ฎ๐ป๐ธ๐ถ๐ถ๐ป ๐๐ป๐๐ฎ๐๐๐ถ๐บ๐ฎ๐ป๐๐ถ๐ถ ๐ฆ๐ถ๐ถ๐ป๐พ๐ฒ๐ฒ hundeessuun keenya, kaappitaala kuusuu, liqeessuu, invastimantii, inshuraansiifi liizii walitti hidhun sirna faayinaansii baldhaa ijaaruuf carraa olanaa uumaa jira. Kanaaf, xiyyeeffannoon keenya ittaanu, โ๐ฐ๐ฎ๐ฎ๐๐ฎ๐ฎ ๐ธ๐ฎ๐ป๐ฎ ๐ด๐ฎ๐ฟ๐ฎ ๐ต๐๐บ๐ป๐ฎ ๐ฑ๐ถ๐ป๐ฎ๐ด๐ฑ๐ฒ๐ฒ ๐พ๐ฎ๐ฏ๐ฎ๐๐ฎ๐บ๐ฎ๐ฎ ๐ป๐ฎ๐ฎ๐ป๐ป๐ผ๐ผ ๐ธ๐ฒ๐ฒ๐ป๐๐ฎ ๐ต๐ฎ๐บ๐บ๐ฎ๐๐๐๐๐๐ถ ๐ฎ๐ธ๐ธ๐ฎ๐บ๐ถ๐๐๐ถ ๐ท๐ถ๐ท๐ท๐ถ๐ถ๐ฟ๐ฟ๐ฎ?โ kan jedhu taโuu qaba.
Raawwii olaanaa bara bajataa 2018 galmaaโeef, hoggansa, boordiifi hojjettoota Baankii Siinqee maqaa kiyyaafi maqaa MNOโtiin galateeffachuun barbaada. Mootummaan Naannoo Oromiyaa, Baankiin Siinqee maqaa, kaayyoofi ergama ittiin hundaaโe qabatee guddina isaa akka itti fufsiisuufi gahee isaa akka caalaatti bahatuuf deeggarsa barbaachisu mara kan taasisu taโuu irra deebiin kanan mirkaneessu taโa.